Oorlog Midden-Oosten: vijf vragen over diesel

De energie- en brandstoffensector staan onder zware druk door oplopende geopolitieke spanningen. Sinds het begin van de oorlog steeg de Nederlandse dieselprijs inclusief btw en accijnzen van ongeveer 1,85 euro per liter naar momenteel 2,30 euro per liter. Op de top lag deze zelfs op 2,59 euro per liter. Dat leidt tot grote onzekerheid bij veehouders en druk bij beleidsmakers. Dit is het tweede deel van een serie waarin we de impact van het conflict in het Midden-Oosten schetsen.

Op 21 april liet de Nederlandse regering weten 25 miljoen uit te trekken om het gebruik van kunstmest en energie in de landbouwsector te verminderen. In Vlaanderen kunnen boeren dan weer via het federaal steunpakket energie hun sociale bijdragen in het eerste semester van 2026 met een jaar uitstellen via een vereenvoudigde procedure.

Anders dan in Vlaanderen wil het Nederlands steunpakket van 25 miljoen de energiekostenstijging verzachten. LTO, legt uit wat dit betekent voor de Nederlandse landbouwsector.

Zal de steun om minder afhankelijk te worden van kunstmest en energie de kostendruk voor landbouwers verlagen?

‘Nee, dit pakket zal er niet voor zorgen dat landbouwers morgen minder betalen voor energie en diesel. De overheid richt zich vooral op de lange termijn en wil de sector weerbaarder maken voor toekomstige crisissen. Denk aan elektrificatie van landbouwvoertuigen of investeringen in biogasvergisting. Hoe die 25 miljoen euro precies besteed zal worden, is nog niet duidelijk. Wel gaat het ministerie van Financiën samen met de regering in overleg met de sector om dat verder in te vullen.’

Wat is er wél nodig om de hoge productiekosten op korte termijn te verlichten?

‘Op korte termijn pleit LTO voor een accijnsverlaging of -vrijstelling op diesel voor de land- en tuinbouw. Dat is volgens ons essentieel om de voedselprijzen onder controle te houden.’

Hoe zwaar wordt diesel momenteel belast in Nederland?

‘In vergelijking met de buurlanden liggen de accijnzen in Nederland erg hoog. Bovendien worden die accijnzen zelf ook belast, waardoor je eigenlijk een dubbele belasting krijgt. Als een liter diesel aan de pomp 1,50 euro kost, komt daar bijvoorbeeld 0,50 euro accijns bovenop. Op die 2 euro betaal je vervolgens nog eens 21 procent btw.’

Wordt landbouwdiesel anders belast dan gewone diesel?

‘Nee, landbouwdiesel wordt in Nederland op dezelfde manier belast als gewone diesel. In Vlaanderen is dat anders. Wel kunnen bedrijven, waaronder landbouwers, hier de btw terugvorderen, terwijl particulieren dat niet kunnen.'

Is een belastingverlaging op diesel in Nederland te verwachten?

‘De huidige crisis zet wel zaken in beweging. In Duitsland is er bijvoorbeeld al een accijnsverlaging van 0,17 euro per liter. In Nederland is dat voorlopig nog niet het geval. Met LTO blijven we daar wel sterk op aandringen. Om voedselproductie betaalbaar te houden, is die ondersteuning nodig.’

Heeft zo’n accijnsverlaging wel effect? Sommigen vrezen dat dit de dieselprijs juist kan opdrijven

‘Die kritiek horen we inderdaad: een lagere accijns zou de vraag naar diesel verhogen en zo een omgekeerd effect hebben. Maar in de landbouw ligt dat anders. Ons verbruik is vrij constant. Zaaien, maaien en oogsten moet gebeuren, ongeacht de prijs. We kunnen dus niet zomaar minder diesel gebruiken. Alleen op beregening kunnen we eventueel besparen.’

‘Bovendien wordt de landbouw gezien als een prioritaire sector, zeker in het kader van voedselzekerheid. Dat besef leeft ook bij de overheid.’

Hoe zwaar wegen de stijgende kosten op de marges van landbouwers?

‘Als primaire schakel in de keten kunnen landbouwers kostenstijgingen nauwelijks doorrekenen. Daardoor komt de betaalbaarheid van bepaalde voedingsproducten onder druk te staan. Vooral de akkerbouw voelt dit sterk. Dat is een erg dieselintensieve sector met momenteel zeer kleine marges. Denk bijvoorbeeld aan de lage aardappelprijzen.’